Siedziba szkoły

1 września Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 30 im. Kazimierza Pułaskiego rozpoczęła rok szkolny po raz 120. Z okazji jubileuszu zapraszamy wszystkich na  podróż w czasie do początków naszej placówki.

Decyzją Wysokiej cesarsko-królewskiej Rady Szkolnej Krajowej z dnia 7 maja 1900 roku utworzono w gminie Dębniki czteroklasową szkołę ludową pospolitą mieszaną. Obejmowała ona gminy Dębniki oraz Zakrzówek z Kapelanką. Wcześniej dzieci miejscowe uczyły się w Podgórzu oraz w Krakowie. Zapisy do nowopowstałej placówki miały miejsce między 29 a 31 sierpnia 1900 roku.

W momencie rozpoczęcia roku szkolnego gmina nie posiadała stosownego budynku. Na ten cel zostały wynajęte oraz zaadaptowane cztery pomieszczenia, które doposażono w niezbędne sprzęty. Właściwa nauka rozpoczęła się 15 września. Do szkoły w pierwszym roku jej funkcjonowania zapisało się 293 dzieci. Duże zainteresowanie sprawiło, że od dnia 1 października uruchomiono dodatkową klasę I. Wynajęto jednocześnie na ten cel dodatkową salę.

Pierwszy kierownikiem szkoły został Michał Grażyński. Minowany na ten urząd dnia 14 lipca 1900 roku. Kierował pracami szkoły nieprzerwanie do swojej śmierci w czerwcu roku 1910. Skład pierwszego grona pedagogicznego przedstawiał się następująco: Jan Kaczor, Maria Kulczyńska, Wilhelmina Nyczówna, Maria Pawlasówna, Jadwiga Kwapninowska, Józefa Georgeon, Jan Jarecki, Eugenia Komorowska.

Wspomniana wcześniej duża ilość zapisanych uczniów sprawiła, iż szybko uznano dotychczasowe pomieszczenia szkolne, a więc pięć sal, za niewystarczające dla omawianej placówki. Władze zadecydowały o powstaniu nowego budynku przeznaczonego wyłącznie na cele edukacyjne. Autorem projektu był znany krakowski architekt Leopold Tlachna. Budowa rozpoczęła się końcem czerwca 1901 roku, a zakończona została już 31 października tegoż roku. Budynek składał się z ośmiu sal, kancelarii szkoły, pokoju stróża oraz pomieszczeń mieszkalnych przeznaczonych dla kierownika szkoły. Uroczystego oddania do użytku dokonano 4 listopada. Budynek mieścił się przy ul. Barskiej 38. Szkoła została poświęcona przez księdza Antoniego Gruszeckiego, proboszcza podgórskiego. Wśród zebranych gości warto odnotować Seweryna Udzielę, znanego etnografa, który wówczas pełnił funkcję inspektora oświatowego. Kroniki wspominają, że uroczystość zgromadziła nie tylko przedstawicieli gminy, nauczycieli, uczniów oraz rodziców, ale także nauczycieli z Podgórza oraz licznie zebraną ludność Dębnik. Wśród wygłoszonych wówczas przemów znalazły się między innymi podziękowania kierownika M. Grażyńskiego skierowane do władz gminny. To właśnie dzięki nim budynek powstał w tak ekspresowym tempie. Właściwa nauka w nowych pomieszczeniach rozpoczęła się 7 listopada. Do tego czasu począwszy od 1 września 1901 roku szkoła prowadziła nauczanie we wspomnianych wcześniej pięciu wynajętych na ten cel salach.

W kolejnych latach szkoła nadal cieszyła się dużym zainteresowaniem wśród uczniów. W 1902 roku została przekształcona w placówkę pięcioklasową. Natomiast decyzją z dnia 15 kwietnia 1910 roku, w związku z włączeniem Dębnik do Krakowa, została XXX szkołą krakowską mieszaną. 1 września tegoż roku otwarte zostały klasy wydziałowe, zarówno męskie, jak i żeńskie. W 1911 roku ponownie pomieszczenia szkolne okazały się niewystarczające dla rozwijającej się placówki, do której zapisało się 336 uczniów i 310 uczennic. Spowodowało to wynajęcie dodatkowych sal w domu przy ulicy Barskiej 12. Ostatecznie 4 września 1912 roku społeczność szkolna otrzymała dodatkowy, nowy budynek przy ulicy Konfederackiej, w którym ma siedzibę się po dziś dzień.

***Zapraszamy wszystkich do wspólnego świętowania oraz zachęcamy do dzielenia się swoimi wspomnieniami, zdjęciami i pamiątkami dotyczącymi historii naszej szkoły. Materiały można przesyłać na adres jubileusz120@op.pl

red. Ewa Kurak


Leon Patyna i jego działalność

W Dzielnicy Dębniki od lat 90. XX wieku znajduje się ulica imienia Heleny i Leona Patynów. Było to małżeństwo nauczycieli, które pracowało w Publicznej Szkole Powszechnej nr XXX im. Kazimierza Pułaskiego w latach 30. i 40. XX wieku. Obecnie placówka nosi nawę Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 30 im. K. Pułaskiego.

Leon Patyna urodził się w 8 lutego 1885 roku. Początkowo pracował  jako kierownik w Szkole Powszechnej nr XXIX im. Lucjana Rydla w Krakowie. Po śmierci Józefa Horowskiego (zm. 11 lutego 1932 r.) zwolniło się stanowisko dyrektora we wspomnianej szkole nr XXX. Posadę tę w roku szkolnym 1932/1933 powierzono Leonowi Patynie. Decyzja w tej sprawie została podjęta przez Radę Szkolną Miejską w dniu 28 lipca. Nowy kierownik szybko przystąpił do pracy. Szkoła z uwagi na liczebność uczniów mieściła się w dwóch budynkach. Kierownik podjął się licznych remontów oraz prac malarskich. Uznał bowiem stan korytarzy oraz sal za zły. Wynikało to z braku prac naprawczych, na które nie udało się uzyskać wcześniej środków. Warto zaznaczyć, iż nowy kierownik dbał także o otoczenie szkoły. Przed budynkiem pojawiły się donice z kwiatami. Z czasem zakupiono także drzewka owocowe. Gdy wszystkie pomieszczenia zostały gruntownie odnowione, w kolejnych latach rozpoczęto ponowne odświeżanie sal. W roku 1935 dokonano natomiast przebudowy budynku filialnego przy ul. Szwedzkiej 42. Ponadto w szkole szybko wymieniono wyposażenie na nowe. Były to obrazy oraz godła znajdujące się w klasach. Rozwiązano również inny ważny problem. Zorganizowano salę gimnastyczną, której placówka nie posiadała od czasu jej powstania w 1900 roku. Nauka gimnastyki odbywała się dotychczas na świeżym powietrzu lub w przypadku złej pogody w salach lekcyjnych. W późniejszych latach w miarę możliwości uzupełniano wyposażenie sali gimnastycznej, także dzięki wsparciu Koła Rodzicielskiego. Podjęcie działań remontowych było możliwe dzięki przejęciu majątku zlikwidowanej placówki nr XXIX. Uroczyste połączenie szkół nastąpiło 2 września 1932 roku. Co ciekawe decyzją władz placówka została reaktywowana w kolejnym roku szkolnym. Uchwała z 26 sierpnia 1933 r. spowodowała, iż Leon Patyna został wyznaczony do pełnienia równocześnie funkcji kierownika obu szkół.

                     Na początku lat 30 XX w. w Publicznej Szkole Powszechnej nr XXX im. K. Pułaskiego została także zorganizowana czytelnia, osobna dla nauczycieli oraz dla uczniów. W świetlicy natomiast umieszczono radio, które zostało wypożyczone przez kierownika szkoły. W placówce odbywały się poranki muzyczne między innymi dotyczące Fryderyka Chopina. W 1938 r. dzięki darowiźnie Józefy Dembińskiej oraz jej syna oba budynki szkolne zostały poddane radiofonizacji. Młodzież słuchała audycji i informacji z całego świata. Wkrótce urządzona została także w szkole jadalnia oraz kuchnia, które pomocne były w prowadzeniu akcji dożywiania obejmującej około 200 osób. W roku szkolnym 1934/1935 placówka otrzymała dwa ogródki działkowe od Dyrektora Ogrodów Miejskich. Pozyskane w ten sposób warzywa posłużyły do nauki gotowania, której podjęła się Helena Patyna. Zakupiono wówczas też sprzęty niezbędne do zajęć. Dyrektor pisał z dumą „Szkoła staje się w całym tego słowa znaczeniu instytucją gospodarczą. Chłopcy i dziewczynki kładą kapustę do beczki, dziewczęta kwaszą ogórki i robią różne przetwory z pomidorów.” Jednocześnie przygotowane posiłki wydawane były w akcji dożywiania prowadzonej w szkole.

Kierownik Leon Patyna kładł duży nacisk na kwestię kształtowania postaw patriotycznych. W 1932 r. wprowadził poranną modlitwę połączoną ze ślubowaniem ojczyźnie. Dzieci codziennie przed lekcjami wypowiadały następujący tekst: 

Polsko –Ojczyzno nasza, składamy Ci cześć.

Dla Ciebie gotowi jesteśmy wszelkie trudy znieść”.

Do szkoły zapraszane były na uroczystości Związek Strzelecki oraz Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet. W 1933 r. placówka ufundowała banderę wojenną RP z okazji rocznicy zaślubin Polski z Morzem. Natomiast 15 października 1935 r. uczniowie, nauczyciele, dyrekcja oraz rodzice udali się na Sowiniec, aby wziąć udział w sypaniu kopca Józefa Piłsudskiego.

         Ważnym wydarzeniem dla szkolnej społeczności był dzień patrona. Dwukrotnie (10 października 1932 r. oraz 11 października 1934 r.) z tej okazji do szkoły zaproszono historyka dr Juliusza Stanisława Harbuta. Wygłosił on wówczas prelekcje dotyczące Kazimierza Pułaskiego. W 1934 r. ponadto historyk ofiarował placówce dwa małe sztandary amerykańskie, które miały zostać poświęcone w USA przez polskiego księdza przy Dzwonie Niepodległości. Zgodnie z coroczną tradycją, po prelekcji młodzież szkolna w uroczystym pochodzie udała się do Parku dr Henryka Jordana, gdzie nastąpiło przemówienie dyrektora, a następnie złożono kwiaty pod pomnikiem Kazimierza Pułaskiego.

            W szkole odbywały się także inne uroczystości. Oprócz świąt narodowych celebrowano hucznie również imieniny marszałka Józefa Piłsudskiego, prezydenta Ignacego Mościckiego oraz imieniny dyrektora Leona Patyny. Ostatnie ze wspomnianych określane było mianem rodzinnego święta szkoły. Od roku szkolnego 1933/1934 rozszerzono świętowanie o imieniny pozostałych członków grona nauczycielskiego. Uczniowie brali ponadto udział w licznych uroczystościach i rocznicach, jak obchody śmierci Stanisława Wyspiańskiego, śmierci Michaliny Mościckiej, żony urzędującego prezydenta czy tragicznej śmierci lotników Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury. Obchodzono także rocznicę koronacji Kazimierza Wielkiego, urodzin króla Stefana Batorego, odsieczy wiedeńskiej oraz wynalezienia przez Ignacego Łukasiewicza lampy naftowej. Urządzano wówczas uroczyste apele oraz wystawy. Uczniowie brali udział także w celebrowaniu aktualnych wydarzeń. Pod Barbakanem 21 września 1934 r. witali J. Bajana i G. Pokrzywę, zwycięzców Turnieju Lotniczego. Poza tym w szkole odbywały się mikołajki, opłatek oraz bale karnawałowe. Muzykę najczęściej zapewniała orkiestra Zakładu Brata Alberta. Udział w wydarzeniach był płatny, ale bufet dla dzieci był darmowy. Dochód przeznaczano na pomoc ubogim uczniom. Dzieci brały udział także w licznych wycieczkach, najczęściej współorganizowanych przez Helenę Patynę. W ciągu roku szkolnego odwiedzano między innymi Kościół Mariacki, Wawel oraz Skałkę. Raz w roku odbywały się natomiast wycieczki całej szkolnej społeczności między innymi do Krzeszowic, Czerwnej, Tenczyna, Tenczynka oraz Kalwarii.

Warto dodać, iż Leon Patyna należał do Związku Nauczycielstwa Polskiego. Był między innymi sekretarzem podczas IV Zjazdu Delegatów ZNP. Grał na skrzypcach oraz pisał i publikował wiersze, między innymi w miesięczniku „Ogniwo” i „Dzienniku Polskim”. Jego artykuły ukazywały się w „Głosie Nauczycielskim”. Współpracował również żywo z parafią św. Stanisława Kostki w Krakowie, za co otrzymał pisemne podziękowania od proboszcza ks. Jana Symiora.

Działalność Leona Patyny jako kierownika szkoły została doceniona 11 listopada 1935 roku. Otrzymał wówczas Srebrny Krzyż Zasługi za działalność oświatową oraz społeczną. Wyróżniony został w ten sposób przez prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego. Odznaczenie wręczył wicewojewoda krakowski dr Piotr Małaszyński.

            W trakcie wojny Leon i Helena Patynowie nie pracowali w tutejszej szkole. Władze okupacyjne przeniosły kierownika placówki do Szkoły nr V im. Kazimierza Wielkiego. Oboje w trakcie II wojny światowej brali udział w tajnym nauczaniu. Helena Patyna natomiast jeszcze przed wojną była działaczką organizacji kobiecych. 8 sierpnia 1944 r. została zastrzelona przez patrol żandarmerii podczas pracy w ogrodzie. Leon Patyna przeżył wojnę i powrócił na stanowisko kierownika Publicznej Szkoły Powszechnej nr XXX. Zmarł jednak wkrótce 10 października 1946 r., dzień przed uroczystym dniem patrona szkoły. Msza żałobna odbyła się w kościele parafialnym w Dębnikach o godzinie 8.00 w poniedziałek 14 października. Następnie zasłużony kierownik szkoły spoczął obok swojej żony na Cmentarzu Rakowickim.

red. Ewa Kurak


Powstanie Szkoły

Historia szkoły sięga 1900 roku. Wtedy to w kronice szkolnej zapisano:

„Orzeczeniem Wysokiej Carsko-Królewskiej Rady Szkolnej Krajowej z dnia 7 maja 1900 roku została zorganizowana czteroklasowa szkoła ludowa, pospolita, mieszana, do zakresu której należą gminy Dębniki i Zakrzówek z Kapelanką tudzież obszary dworskie w tych gminach…”

Pierwszy rok szkolny rozpoczął się 1 września 1901 roku uroczystym nabożeństwem odprawionym w miejscowej kaplicy. Do szkoły zapisało się 367 dzieci. Ponieważ wynajęte na sale szkolne pomieszczenia okazały się zbyt niewygodne i niewystarczające, tutejsza Rada Gminna w porozumieniu z Radą Szkolną podjęły uchwałę wybudowania własnym kosztem budynku szkolnego z odpowiednimi salami i mieszkaniami dla kierownika.

Najważniejsze wydarzenia z historii Szkoły

Rok 1929

Ważną uroczystością stało się nadanie i poświęcenie nowego sztandaru.

Rok 1931

Pod przewodnictwem nowego kierownika p. Leona Patyny zwołana została Rada Pedagogiczna. Celem spotkania było porozumienie w sprawie współdziałania w staraniach o rozwój i uczynienia pełnej siedmioklasowej szkoły.

Leon Patyna przez długie lata swojego życia, a także podczas ciężkiego okresu wojny kierował nieprzerwanie działalnością szkoły, znacznie ją unowocześniając, przez co na stałe zapisał się w jej historii. Do tekstu dołączone zostały świadectwa jednego z uczniów Szkoły Podstawowej nr 30 z podpisem kierownika szkoły p. Leona Patyny.

Rok 1940/41

Lata wojny były ciężką próbą dla szkoły. W roku 1940/41 wobec tego, że remont budynku uszkodzonego wskutek działań wojennych, nie został jeszcze ukończony, a główny budynek przy ul. Konfederackiej był jeszcze zajęty przez wojsko, zebrano dzieci na dziedzińcu szkolnym przy ul. Szwedzkiej 42 i podzielono na klasy.

W związku z ostrą zimą kierownictwo uzyskało lokal przy ul. Czarodziejskiej 54 (obecnie ul. Praska). Z powodu zbyt dużej ilości dzieci uczęszczających do klas pierwszych A, B, C utworzono dodatkową klasę D.W związku z zajęciem budynku szkolnego przy ul. Szwedzkiej 42 przez wojsko, wszystkie klasy przeniesiono do czterech sal przy ul. Czarodziejskiej 52.

Rok 1941/42

Od Wielkanocy do dyspozycji dziewcząt ze szkoły żeńskiej oddano w budynku jedną salę.

Rok 1946/47

Rok szkolny rozpoczęto dnia 3 września uroczystym nabożeństwem w kościele O.O. Salezjanów. Młodzież udała się na nabożeństwo pod opieką swoich wychowawców ze sztandarem na czele. Ponieważ w roku 1946 przypadała dwusetna rocznica urodzin Kazimierza Pułaskiego, poczęto już z końcem września przygotowywać się do uroczystych obchodów w dniu 11 października.

Przygotowania były duże, gdyż miała ta uroczystość być połączona z obchodem kościuszkowskim z okazji dnia kościuszkowskiego. Niestety uroczystość nie odbyła się, gdyż na kilka godzin przed nią zmarł nagle na serce kierownik szkoły, zasłużony i niestrudzony pracownik na polu oświaty…

W dwa tygodnie później kierownictwo szkoły objął p. Władysław Zgrzebnicki, który na pierwszym posiedzeniu Rady Pedagogicznej wysunął jako główny cel swojej działalności doprowadzenie budynku szkolnego zniszczonego wskutek działań wojennych do należytego porządku…

Uroczystość ku czci patrona przełożona została na 4 marca. Wzięli w niej udział: wiceprezydent miasta E. Tor, naczelnik mgr Rezażyński, inspektor szkolny oraz przedstawiciele organizacji społecznych.

Współcześnie

Rok 1999/00

W tym roku pożegnaliśmy ostatnią klasę ósmą. W związku z wprowadzeniem reformy oświaty i utworzeniem gimnazjów nasza placówka stała się sześcioletnią szkołą podstawową. Zaczęło za to przybywać oddziałów klas młodszych.

Rok 2000/01

Rok 2000 to roku jubileuszu 100-lecia powstania szkoły.

Rok 2008/09

27 października 2008 r. miała miejsce uroczystość otwarcia nowej sali gimnastycznej, której budowę rozpoczęto w wakacje poprzedniego roku.

Rok 2017/18

W tym roku zaszły w szkole zasadnicze zmiany. Powołany został nowy dyrektor – p.Jacek Szarek, nauczyciel biologii. Wakat powstał po przejściu dyrektor Marty Kaczmarskiej na emeryturę. Kolejna reforma oświaty przywróciła osiem klas szkoły podstawowej, zdecydowano o stopniowym wygaszaniu gimnazjów. Tym samym przybyły nam dwa dodatkowe oddziały klas siódmych. W związku ze zwiększoną liczbą uczniów pojawiły się problemy lokalowe – zaplanowano i rozpoczęto remont budynku z całościową wymianą instalacji elektrycznej. Aby zyskać salę na pierwszym piętrze, już w czasie wakacji przeniesiono bibliotekę do byłego mieszkania służbowego z osobnym wejściem, lokalu ciasnego i niewygodnego. Natomiast od września lekcje religii odbywały się w salkach katechetycznych kościoła – to trochę rozładowało sytuację.

Rok 2018 to również rok 100-lecia Niepodległości, a zarazem 250- tej rocznicy zawiązania Konfederacji Barskiej, którą obchodziliśmy niezwykle uroczyście. Nadal organizowanych jest wiele ciekawych imprez i konkursów, które stały się naszą tradycją. Szkoła umożliwia uczniom wyjazdy na wycieczki i zielone szkoły. Nie sposób tu się nudzić, ponieważ prowadzone są różnorodne zajęcia pozalekcyjne. Mamy nadzieję, że długa i ciekawa historia naszej szkoły będzie kontynuowana, a kolejne strony kroniki szkolnej zostaną zapełnione.

Rok 2019/20

To był rok pod znakiem pandemii, rozpoczął się zwyczajnie, ale w drugim semestrze zaszły niespodziewane zmiany. Najpierw zawieszono wszystkie zajęcia szkolne, a potem stopniowo wdrażano zdalne nauczanie przed ekranem komputera. W czerwcu uznano, że zagrożenie rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej słabnie i egzaminy ósmoklasisty odbyły się w trybie stacjonarnym, choć nieco później niż pierwotnie przewidywano. Uczniowie wypadli nadspodziewanie dobrze. Tuż przed zakończeniem roku uruchomiono opiekę świetlicową, ale nauczania w szkole nie realizowano. Chętnych uczęszczających do świetlicy było tylko kilkoro, wkrótce jednak wycofali się z powodu krępujących procedur i ograniczeń.

Już drugi rok z kolei szkoła była zarządzana przez tymczasowego dyrektora, p. Elżbietę Czepiel – dotychczasowego zastępcę. Konkursy dyrektorskie, które miały odbyć się w marcu, odwołano. Udało się przeprowadzić je dopiero w sierpniu. Wygrała p. Joanna Arciszewska, przedstawicielka naszego grona; nauczycielka język angielskiego.

Drugi rok klasy szóste, siódme i ósme z powodu braku sal uczyły się w budynku SP 110 przy ul. Skwerowej.